خانهٔ حاج آقا علی با زیربنایی بالغ بر هفت هزار متر مربع و با معماری زیبا و ایرانی یکی از بزرگترین و زیباترین خانه‌های خشتی و سنتی جهان به‌شمار می‌آید که توسط حاج آقا علی معروف به زعیم الله رفسنجانی (بزرگترین تاجر ایرانی آن دوره) در ۱۱۳۶ هجری خورشیدی بنا گردیده است.این بنا در فاصلهٔ شش کیلومتری شهر رفسنجان (در نزدیکی قاسم آباد) واقع شده‌است. خانهٔ حاج آقا علی در سابق به خانهٔ وقفی شهرت داشته‌است. خانه دارای هشتاد و شش اتاق (هفت دری، پنج دری، سه دری و پستو) بوده که در چهار بخش اصلی ساختمان حوضخانه، شاه نشین، پاییزی و زمستانی احداث گردیده‌اند.یک آشپزخانه بزرگ و انبار بزرگ وظیفه تأمین نیازهای این مجموعه را بر عهده داشته‌است.چهار حیاط، راهروهای سرپوشیده و روباز و سه هشتی نیز ارتباط قسمت‌های مختلف این خانه را تأمین می نموده‌است.

بعضی لز بخش‌های خانه حاج آقا علی عبارتند از:

  • تالار حوضخانه : وسیعترین فضای سرپوشیده خانه است سقف آن در ارتفاع طبقه دوم با گنبدی عظیم پوشانده شده‌است. در زمینه مستطیل کار بندی شده و در مرکز آنکلاه فرنگی قرار گرفته‌است که نور فضای حوضخانه را تأمین می نماید.در وسط حوضخانه حوض مستطیل شکلی قرار دارد که در گذشته با حوض‌های حیات‌های جانبی در ارتباط بوده‌است و آب آن از طریق قنات تأمین می شده‌است حوضخانه در دو طبقه ساخته شده که در طبقه بالای آن تعدادی اتاق و دو تالار در ضلع شمالی و جنوبی قرار گرفته‌است.نمای داخلی حوضخانه با با اندود گچ و گچ بری‌های برجسته با طرح‌های اسلیمی تزیین گردیده است.
  • تالار شاه نشین یا بهاره : در مرکز ضلع جنوبی ایوانی نسبتاً رفیع قرار دارد که در طرفین آن با حفظ تقارن دو راهرو دسترسی ایجاد گردیده است .
  • تالارهای پاییزی و زمستانی در اضلاع غربی و شمالی بنا قرار گرفته اند و نسبت به تالار شاه نشین و حوضخانه کمی ساده‌تر اجرا گردیده‌اند.

حاج اقا علی امین التجار ( امینیان ) که پدرش به زعیم الله ملقب بوده و به علما و ملاهای زمان خود تعلیم میداده . و به ایشان را حاج اقا علی زین ملا هم گفته میشد.ایشان به تجارت رو اورد. حاج اقا علی مالک عمده رفسنجان بود و در تجارت نیر باممالک شرق مثل هند و چین ارتباط داشت و هنوز بشقابها وکاسه‌های چینی که در داخل ان فرمایش ١١٠ (علی) نوشته است در دسترس مردم ان زمان باقی است. گله‌های گوسفندچند هزارمیشد اما همچنان تا اخر عمرش مردی ساده پوش باقی‌ماند.

حاج اقا علی بعدها لقب امین التجار گرفت . و فامیل فرزندانش امینیان گذاشته شد.

روایتی هست در میان مردم ان زمان که مابین راه بندرعباس و رفسنجان هر ٣٠ یا ۴٠ کیلومتر قریب ٢٠ منزل و مال التجاره حاج اقا علی افتاده بود. که بارگیری و حمل میکردند که قافله از منزلی به منزل دیگر قطع نمیشد.

و تمامی شترها و قاطر و اسبها مال خود حاج اقا علی بود. یعنی حدود ۴٠ کیلومتر طول قافله ایشان بود که مرکب و بارش مال حاج اقا علی بود. گله‌های گوسفند چند هزار تایی و منازل زیادی در گوشه وکنار ایران. و مقدار زیادی طلا و نقره و اشرفی که وقتی از املاک او رفع توقیف شد معلوم نشد که این همه کالا کجا رفت و چه شد. حاج اقا علی امین التجار ( امینیان ) املاک زیادی را از خود بر جای گذاشت . از جمله بازار و مسجد ایشان درشهر کرمان .بازار و مسجد و اب انبار‌هایی در شهر رفسنجان . کاروان سرا. بزرگتری بنای خشتی در جهان . و کیلومترها مزرعه زیر کشت .که قسمت عمده‌ای از این املاک و ثروت را وقف بر حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) نموده . و متولی این املاک را فرزند خود عباس (حاجی ملک) و فرزندان او تعیین کرده‌است.

  • تعداد بازید: ۷۹